तुम्ही लग्न जुळवताना खरंच माणूस शोधताय, की फक्त अटी पूर्ण करणारी प्रोफाइल?

…मुलगी देऊ का नको या द्विधा मनस्थितीत असणाऱ्या मुलीच्या बापाला पडणाऱ्या प्रश्नाला…. माझ्या भरोशावर देऊन टाक मुलगी…मी आहे इथे काही झाले तरी… असा विश्वास देणारा कोणी हक्काचा विश्वासू माणूस इथे असतो का?

आज लग्न जुळवण्याची पद्धत इतकी बदलली आहे की ती नाती जुळवण्यापेक्षा का कुणास ठाऊक… एखादा व्यवहार पूर्ण करण्यासारखी वाटू लागली आहे… गुगलवर एखादी वस्तू शोधावी, काही वेळात ती घरपोच मिळावी, थोडा काळ वापरावी आणि अपेक्षात बसली नाही तर बाजूला काढून टाकावी. अगदी त्याच धर्तीवर आज अनेक लग्न जुळत आहेत. ज्या वेगाने ही लग्न ठरतात, त्याच वेगाने ती तुटताना दिसतात, कारण वेगात भावना पेरल्या जात नाहीत, फक्त अटी घातल्या जातात.

ऑनलाइन जावई किंवा सून शोधणं आज घरी पिझ्झा ऑर्डर करण्याइतकं सोपं झालं आहे. प्रोफाइल बघायचं, फिल्टर लावायचे, चार फोटो पाहायचे, पसंत नसेल तर स्वाइप करून पुढे जायचं. पण यात सगळ्यात नक्की चांगला प्लॅटफॉर्म कोणता हे शोधण्यातच वेळ निघून जातो किंवा आर्थिक फसवणूक तरी झालेली असते.

आणि या सगळ्या प्रक्रियेत एक मूलभूत प्रश्न मागे पडतो. तो म्हणजे त्या नात्यात खरंच विश्वास असतो का? “मुलगी देऊ का नको या द्विधा मनस्थितीत असणाऱ्या मुलीच्या बापाला पडणाऱ्या प्रश्नाला…. माझ्या भरोशावर देऊन टाक मुलगी…मी आहे इथे काही झाले तरी… असा विश्वास देणारा कोणी हक्काचा विश्वासू माणूस इथे असतो का?” बहुतेक वेळा याचं उत्तर नाही असंच येईल, कारण तिथे नातं नसून फक्त व्यवहार असतो. आणि जिथे व्यवहार असतो, तिथे भावना हळूहळू शून्य झालेल्या असतात.

म्हणूनच आज जोडीदार शोधताना स्वभाव, कुटुंब, परंपरा, माणसांमधली नाती हे सगळे मागे पडत चालले आहे. पुढे येतात त्या डिग्री, पगार, पॅकेज, घर, गाडी, शेती आणि आर्थिक स्थैर्य. हे सगळं चुकीचं आहे असं नाही, अपेक्षा असायलाच पाहिजे…पण त्या आपल्या क्षमतेनुसार असाव्यात. हे देखील तेव्हढच महत्वाचं आहे.

लग्न म्हणजे केवळ दोन व्यक्तींच्या आयुष्याचा करार नसतो, तर दोन कुटुंबांचा, दोन विचारधारांचा आणि दोन आयुष्यांचा एकत्र येणारा प्रवास असतो. आपली वडीलधारी मंडळी अजूनही सांगतात… एक काळ असा होता की चार माणसं बसायची, शब्द दिला जायचा आणि ते नातं आयुष्यभर निभावलं जायचं. तेव्हा आयुष्य सोपं होतं असं नाही, अडचणी होत्या, तडजोडी होत्या, पण “हे आपलंच आहे” ही भावना येणाऱ्या प्रत्येक संकटात अजून मजबूत होत होती.

आज मात्र पर्याय वाढले, अपेक्षा वाढल्या आणि स्वीकाराची जागा हळूहळू कमी होत गेली. तेव्हा परिपूर्णता नव्हती, पण स्वीकार होता. आज परिपूर्णतेच्या शोधात स्वीकार हरवत चालला आहे आणि म्हणूनच लग्न जुळणं हे नातं टिकवण्यापेक्षा जास्त कठीण झालं आहे.

आज लग्न लवकर जुळत नाही. जुळलं तरी मध्ये कोणी ना कोणी आडकाठी आणतो. आणि लग्न झालं तरी ते किती दिवस टिकेल याची खात्री कुणालाच देता येत नाही. त्यामुळे मध्यस्थी करणारी जुन्या काळातील ती हक्काची चार माणसं आज पाहायला मिळत नाहीत. यामागे एकाच बाजूचं अपयश नाही, तर सगळ्या समाजाची बदललेली मानसिकता कारणीभूत आहे. एका बाजूला मुलींच्या पालकांच्या वाढलेल्या अपेक्षा आणि दुसऱ्या बाजूला दिवसेंदिवस वाढणारी अविवाहित मुलांची संख्या हे चित्र विसंगत वाटत असलं तरी ते वास्तव आहे.

एका मुलीचा बाप म्हणून विचार केला, तर त्याच्या अपेक्षा चुकीच्या आहेत असं म्हणता येणार नाही. त्याला आपल्या मुलीचं भविष्य सुरक्षित हवं आहे. आर्थिक स्थैर्य, शिक्षण, नोकरी, कौटुंबिक पार्श्वभूमी, सवयी, विचारसरणी, सगळंच तो तपासतो. कारण तो आजूबाजूला जे पाहतोय ते त्याला सावध करतं. घटस्फोट वाढलेत, कौटुंबिक वाद वाढलेत, आर्थिक अस्थिरता वाढली आहे. त्यामुळे “माझ्या मुलीचं उद्या काय होईल” हा प्रश्न त्याच्या डोक्यात कायम असतो. म्हणून तो नोकरी पाहतो, शेती पाहतो, पगार पाहतो, घर पाहतो, पार्श्वभूमी पाहतो. त्याच्या अपेक्षा हवेतून आलेल्या नाहीत, त्या भीतीतून आणि अनुभवातून आलेल्या आहेत.

पण दुसरीकडे मुलांची बाजूही तितकीच खरी आहे. आजची मुलं आळशी आहेत किंवा जबाबदारी घ्यायला तयार नाहीत असं सरसकट म्हणणं सोपं आहे, पण वास्तव तसं नाही. शिक्षण महाग झालं आहे, नोकऱ्या स्थिर नाहीत, स्पर्धा प्रचंड आहे. अनेक मुलं चांगली शिकलेली आहेत, मेहनत करतात, पण करिअर स्थिर व्हायला वेळ लागतो. घर, गाडी, सेव्हिंग्स या गोष्टी चाळीशीच्या आसपास जाऊन शक्य होतात. पण अपेक्षा मात्र पंचविशीतच सगळं तयार असावं अशा असतात. इथेच गोंधळ सुरु होतो.

असं नाही की मुलांमध्ये कमतरता नाहीत. काही मुलं अजूनही जबाबदारी घ्यायला तयार नाहीत. लग्न म्हणजे फक्त जोडीदार मिळवणं आहे, कुटुंब सांभाळणं नाही, असा गैरसमज अनेकांच्या मनात आहे. व्यसनं, अस्थिर जीवनशैली, नात्यांबद्दल गंभीरतेचा अभाव हे सुद्धा वास्तव आहे. पण सगळ्या मुलांना एकाच मोजपट्टीने मोजणंही अन्यायकारक आहे. क्षमता असूनही संधी न मिळणं, मेहनत असूनही वेळ लागणं हेही सत्य आहे.

मुलींच्या बाबतीतही परिस्थिती बदलली आहे. आजच्या मुली शिकलेल्या आहेत, स्वावलंबी आहेत, स्वतःचं मत ठामपणे मांडतात. त्या तडजोड करायला नकार देत नाहीत, पण स्वतःचं अस्तित्व पुसून टाकणारी तडजोड स्वीकारत नाहीत. ही बदललेली मानसिकता चुकीची नाही, उलट गरजेचीच आहे. पण सोशल मीडियावर दिसणारी परफेक्ट आयुष्यं, सततची तुलना आणि अपेक्षांचा भार कधी कधी वास्तवापासून दूर नेतो. प्रत्येक नातं परफेक्ट नसतं, प्रत्येक माणूस तयार अवस्थेत मिळत नाही, तो परिस्थितीतून आणि अनुभवातून घडत असतो, हे मान्य करणंही तितकंच महत्त्वाचं आहे.

आज समस्या ही लग्न जुळत नाही ही नाही, तर अपेक्षा आणि वास्तव यांच्यातील दरी वाढते आहे ही आहे. मुलांची संख्या जास्त असूनही योग्य नवरदेव मिळत नाही असं वाटणं आणि योग्य स्थळ असूनही नाकारलं जाणं हे दोन्ही एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत. इथे दोष कुणाचा हे ठरवण्यापेक्षा आपण सगळे मिळून काय चुकतोय हे पाहणं जास्त गरजेचं आहे.

लग्न म्हणजे रेडीमेड आयुष्याचा व्यवहार नसतो. ते दोन अपूर्ण माणसांनी एकत्र पूर्ण व्हायचा प्रयत्न करणं आहे. लग्न टिकवायचं असेल तर आधी लग्न जुळवताना माणूस पाहावा लागतो, प्रोफाइल नाही. पगारापेक्षा प्रवृत्ती, डिग्रीपेक्षा दृष्टिकोन आणि परिपूर्णतेपेक्षा प्रामाणिक प्रयत्न महत्वाचे ठरतात. मुलं जबाबदारी घेण्यासाठी तयार होत असतात, मुलीही शिकत असतात. लग्न म्हणजे तयार वस्तूंचा व्यवहार नाही, तर एकत्र घडण्याची प्रक्रिया असते.

शेवटी प्रश्न एवढाच आहे की आपण जोडीदार शोधतोय की परफेक्ट प्रतिमा. कारण प्रतिमा सहज तुटतात, माणसं नाही. अपेक्षा हव्यात, पण त्या माणुसकीच्या चौकटीत असाव्यात. नाहीतर योग्य लोक असूनही लग्न न जुळण्याचं वास्तव अजून गडद होत जाणार आहे.

विचार करण्याची हीच वेळ आहे. लग्न टिकवायचं असेल तर आधी समजून घ्यायला शिकावं लागेल. कारण नातं जुळवताना परफेक्शन नाही, समजूत महत्वाची असते.