निवृत्ती नियोजन कधी आणि कसे सुरू करावे?

Retirement Planning Kashi Karaychi: निवृत्ती हा शब्द ऐकला की अनेकांना वाटतं अजून खूप वेळ आहे. सध्या नोकरी आहे, उत्पन्न आहे, जबाबदाऱ्या आहेत. निवृत्तीचा विचार नंतर करू. पण खरी गोष्ट अशी आहे की निवृत्ती नियोजन उशिरा सुरू केलं तर ताण वाढतो, आणि लवकर सुरू केलं तर आधार तयार होतो.

निवृत्ती म्हणजे फक्त नोकरी थांबवणं नाही. तो टप्पा आहे जेव्हा नियमित पगार थांबतो, पण खर्च थांबत नाही. उलट आरोग्य, औषधं, घरखर्च, महागाई हे सगळं सुरूच असतं. म्हणून हा विषय दुर्लक्षित ठेवायचा नाही.

निवृत्ती नियोजन कधी सुरू करावे?

सोपं उत्तर आहे, जितक्या लवकर तितकं चांगलं. वय २५ असो किंवा ३५, सुरुवात आज केली तरच फायदा होतो. कारण वेळ हा सगळ्यात मोठा साथीदार असतो.

समजा एखाद्या व्यक्तीने वयाच्या २५ व्या वर्षी दरमहा ३००० रुपये गुंतवणूक सुरू केली. आणि दुसऱ्याने वयाच्या ३५ व्या वर्षी ६००० रुपये सुरू केले. रक्कम जास्त असूनही उशिरा सुरुवात करणाऱ्याला वेळेचा फायदा कमी मिळतो. इथे मुद्दा फक्त रकमेचा नाही, तर सातत्याचा आहे.

निवृत्तीचा विचार ५० नंतर करायचा विषय नाही. तो करिअर सुरू होताच मनात ठेवायचा विषय आहे.

निवृत्ती नियोजन का आवश्यक आहे?

पहिली गोष्ट म्हणजे स्वावलंबन. निवृत्तीनंतर मुलांवर किंवा इतरांवर आर्थिक अवलंबून राहावं लागू नये, ही अनेकांची इच्छा असते. त्यासाठी आधीच तयारी हवी.

दुसरी गोष्ट म्हणजे महागाई. आज ३० हजारात चालणारा घरखर्च २० वर्षांनी कदाचित ७० हजार होईल. उत्पन्न थांबल्यावर वाढता खर्च पेलणं अवघड होऊ शकतं.

तिसरी गोष्ट म्हणजे आरोग्य. वय वाढल्यावर वैद्यकीय खर्च वाढण्याची शक्यता असते. त्यासाठी वेगळी तरतूद असावी लागते.

निवृत्ती नियोजन कसे सुरू करावे?

१. सध्याचा खर्च समजून घ्या

निवृत्तीनंतर किती रक्कम लागेल याचा अंदाज घेण्यासाठी आधी सध्याचा मासिक खर्च समजून घ्या. त्यात भविष्यातील महागाईचा विचार करा. मुलांची शिक्षण, लग्न, कर्ज या जबाबदाऱ्या कधीपर्यंत असतील हेही लक्षात घ्या.

२. लक्ष्य रक्कम ठरवा

उदाहरणार्थ, सध्या तुमचा मासिक खर्च ४० हजार आहे. महागाई धरून पुढील २५ वर्षांनी तो कदाचित १ लाख होऊ शकतो. म्हणजे निवृत्तीनंतर दरमहा किमान इतकं उत्पन्न निर्माण होईल अशी तरतूद करावी लागेल. त्यानुसार एकूण निधी किती हवा हे अंदाजाने ठरवता येतं.

अचूक आकडा मिळवणं अवघड असतं, पण साधारण दिशा मिळणं महत्त्वाचं आहे.

३. नियमित गुंतवणूक सुरू करा

गुंतवणूक म्हणजे एकदाच मोठी रक्कम टाकणं नव्हे. नियमित आणि दीर्घकालीन गुंतवणूक महत्त्वाची आहे. पगारातून ठरलेली रक्कम दरमहा बाजूला काढा.

गुंतवणुकीचे पर्याय निवडताना जोखीम, कालावधी आणि उद्दिष्ट लक्षात घ्या. तरुण वयात जोखीम थोडी जास्त घेता येते. वय वाढत गेलं की सुरक्षित पर्यायांकडे वळणं योग्य ठरतं.

४. विमा आणि आरोग्य कवच

निवृत्ती नियोजनात विमा महत्त्वाचा घटक आहे. जीवन विमा आणि आरोग्य विमा योग्य प्रमाणात असावा. अचानक मोठा वैद्यकीय खर्च सगळं नियोजन बिघडवू शकतो.

Digital Sahi Mhanje Kay: डिजिटल सही म्हणजे काय?

एक साधं उदाहरण

समजा वय ३० आहे आणि तुम्ही दरमहा ५००० रुपये गुंतवणूक सुरू केली. ती रक्कम ३० वर्ष सातत्याने गुंतवली. परतावा सरासरी धरला तरी निवृत्तीपर्यंत चांगला निधी तयार होऊ शकतो.

पण जर सुरुवात वयाच्या ४५ व्या वर्षी केली, तर त्याच उद्दिष्टासाठी दरमहा खूप मोठी रक्कम गुंतवावी लागेल. म्हणून वेळेचा फायदा महत्त्वाचा आहे.

चुका टाळा

• निवृत्तीचा विचार पुढे ढकलणं
• फक्त बचत करून गुंतवणूक न करणं
• सगळे पैसे एकाच ठिकाणी ठेवणं
• योजना न पाहता गुंतवणूक करणं

नियोजन करताना घाई करू नका. पण टाळाटाळही करू नका.

थोडा वास्तवाचा विचार

अनेकांना वाटतं मुलं मोठी झाली की ते सांभाळतील. काही वेळा ते शक्य होतं, पण प्रत्येकाची परिस्थिती वेगळी असते. मुलांनाही स्वतःच्या जबाबदाऱ्या असतात. म्हणून स्वतःचा आधार स्वतः तयार करणं योग्य.

निवृत्ती म्हणजे निष्क्रिय बसणं नाही. अनेक जण निवृत्तीनंतर छंद जोपासतात, छोटं काम करतात, समाजकार्य करतात. पण आर्थिक चिंता नसली तर हा काळ खरोखर शांततेत जातो.

शेवटची गोष्ट

निवृत्ती नियोजन हा श्रीमंत लोकांचा विषय नाही. तो प्रत्येक काम करणाऱ्या व्यक्तीचा विषय आहे. रक्कम मोठी असण्यापेक्षा सातत्य महत्त्वाचं आहे. थोडी रक्कम, पण नियमित. आणि वेळेवर सुरुवात.

आज घेतलेला छोटा निर्णय पुढील २५ वर्षांनी मोठा फरक करतो. निवृत्ती दूर वाटत असली तरी वेळ वेगाने जातो. म्हणून योग्य वेळ शोधू नका. सुरुवात हीच योग्य वेळ आहे.