Gift Deed mhanje kay: गिफ्ट डीड म्हणजे काय

Gift Deed mhanje kay: गिफ्ट डीड म्हणजे एखाद्या व्यक्तीने स्वतःच्या मालकीची मालमत्ता दुसऱ्या व्यक्तीला कोणतेही पैसे न घेता, स्वेच्छेने आणि कायमस्वरूपी देऊन टाकण्याचा कायदेशीर दस्तऐवज. साध्या भाषेत सांगायचं तर, प्रेम, नातं किंवा विश्वास यामुळे मालमत्ता भेट म्हणून देण्याची अधिकृत कागदोपत्री प्रक्रिया म्हणजे गिफ्ट डीड.

ही केवळ तोंडी घोषणा नसते. ती कायद्याने वैध असण्यासाठी ठराविक नियमांनुसार तयार आणि नोंदणीकृत असावी लागते.

गिफ्ट डीड कधी केली जाते

बहुतेक वेळा आई वडील आपल्या मुलांना जमीन, घर किंवा फ्लॅट भेट म्हणून देतात. काही वेळा पती पत्नीला, भाऊ बहिणीला किंवा इतर नातेवाईकांनाही मालमत्ता भेट दिली जाते. काही जण वाद टाळण्यासाठी जिवंतपणीच मालमत्ता स्पष्टपणे वाटून देतात. अशा वेळी गिफ्ट डीड उपयोगी पडते.

गिफ्ट डीडचे मुख्य घटक

गिफ्ट डीड वैध ठरण्यासाठी काही अटी पूर्ण असणे आवश्यक असते.

1. स्वेच्छा

मालमत्ता देणारी व्यक्ती पूर्ण शुद्धीमध्ये आणि कोणत्याही दबावाशिवाय निर्णय घेत असावी. जबरदस्तीने केलेली गिफ्ट डीड वादग्रस्त ठरू शकते.

2. विनामूल्य हस्तांतरण

गिफ्ट डीडमध्ये कोणतेही पैसे किंवा मोबदला घेतला जात नाही. जर पैसे घेतले असतील तर ती विक्री ठरते, भेट नव्हे.

3. मालमत्तेचा स्पष्ट तपशील

जमीन, घर, फ्लॅट, प्लॉट यांचा सर्व तपशील स्पष्ट नमूद केलेला असावा. सर्व्हे नंबर, क्षेत्रफळ, पत्ता, हद्द यांचा उल्लेख आवश्यक असतो.

4. स्वीकार

ज्याला मालमत्ता भेट दिली जाते त्याने ती स्वीकारलेली असावी. स्वीकार नसेल तर गिफ्ट पूर्ण मानली जात नाही.

5. नोंदणी

गिफ्ट डीड ही रजिस्ट्रार कार्यालयात नोंदणीकृत असणे आवश्यक आहे. फक्त साध्या कागदावर लिहून दिलेलं पत्र पुरेसं नसतं.

गिफ्ट डीड आणि वसीयत यात फरक

अनेकांना गिफ्ट डीड आणि वसीयत यात गोंधळ होतो.

गिफ्ट डीड जिवंतपणी प्रभावी होते. म्हणजेच नोंदणी झाल्यानंतर मालकी हक्क लगेच दुसऱ्याकडे जातो.

वसीयत ही व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर लागू होते. जिवंत असताना ती बदलता येते.

जर एखाद्याला जिवंतपणीच मालकी हस्तांतरित करायची असेल तर गिफ्ट डीड योग्य पर्याय आहे.

कर आणि खर्च

गिफ्ट डीड करताना स्टॅम्प ड्युटी आणि नोंदणी शुल्क भरावे लागते. काही राज्यांमध्ये जवळच्या नातेसंबंधात सवलत दिली जाते. कर बाबतीत काही प्रकरणांत प्राप्तकर्त्यावर कर लागू होऊ शकतो, विशेषतः नातेवाईक नसल्यास. त्यामुळे व्यवहार करण्यापूर्वी स्थानिक नियम समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

हे पण वाचा:- वडिलोपार्जित मालमत्ता आणि स्वकमाईची मालमत्ता यात फरक काय?

गिफ्ट डीड केल्यानंतर काय बदलते

एकदा गिफ्ट डीड नोंदणीकृत झाली की मालमत्तेचा पूर्ण हक्क प्राप्तकर्त्याकडे जातो. देणाऱ्याचा त्या मालमत्तेवर पुढे कोणताही अधिकार राहत नाही. त्यामुळे हा निर्णय विचारपूर्वक घ्यावा लागतो.

कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात

• निर्णय घाईत घेऊ नका
• कागदपत्रे पूर्ण तपासा
• मालमत्तेवर कोणताही वाद नाही याची खात्री करा
• कायदेशीर सल्ला घ्या

गिफ्ट डीड ही केवळ भावनिक गोष्ट नाही. ती कायदेशीर आणि आर्थिकदृष्ट्या महत्त्वाची पायरी आहे. योग्य माहिती आणि स्पष्ट निर्णय असेल तर भविष्यातील वाद टाळता येतात.

शेवटी एक गोष्ट लक्षात ठेवा. मालमत्ता देणं सोपं असतं, पण त्यानंतरचा परिणाम कायमस्वरूपी असतो. म्हणून गिफ्ट डीड करण्यापूर्वी नीट समजून, विचार करूनच पुढे जा.