Malmatta Kharedi Documents Marathi: मालमत्ता खरेदी करताना कोणती कागदपत्रे तपासावी

Malmatta Kharedi Documents Marathi: मालमत्ता खरेदी हा आयुष्यातील भावनिक आणि आर्थिकदृष्ट्या सर्वात मोठ्या निर्णयांपैकी एक निर्णय असतो. अनेक वर्षांची बचत, कर्जाची जबाबदारी, कुटुंबाची अपेक्षा आणि सुरक्षित भविष्याची आशा या सगळ्यांचा संबंध एका व्यवहाराशी जोडलेला असतो. पण वास्तव काय आहे तर बहुतांश लोक मालमत्ता पाहताना भिंतींचा रंग, लोकेशन, रस्ता, सोयी सुविधा याकडे लक्ष देतात; कागदपत्रांकडे मात्र शेवटी बघतात. आणि इथेच चूक होते.

समस्या नेमकी कुठे निर्माण होते आणि त्यावर नेमके उपाय काय आहेत हे व्यवस्थित समजून घेतले, तर भविष्यातील मोठा वाद आपण आधीच टाळू शकतो. हा लेख त्यासाठीच आहे.

सर्वात मोठी समस्या म्हणजे स्पष्ट मालकी हक्क नसणे

बहुतेक वाद इथूनच सुरू होतात. विक्रेता स्वतःला मालक म्हणतो, पण महसूल नोंदीत त्याचं नाव पूर्णपणे नोंदलेलं नसतं. कधी जमीन वारसाहक्काने मिळालेली असते पण सर्व वारसांची नोंद झालेली नसते. कधी सहमालकांची संमती घेतलेली नसते.

कोणती कागदपत्रे तपासावीत

• ७/१२ उतारा
• ८ अ उतारा
• फेरफार नोंदी
• मागील नोंदणीकृत खरेदी विक्री दस्तऐवज
• वारस दाखला लागू असल्यास

७/१२ उताऱ्यावर नाव नेमकं कोणाचं आहे हे पाहणं अत्यंत आवश्यक आहे. फक्त नाव आहे म्हणून पुरेसं नाही. अलीकडील फेरफार नोंदले आहेत का, काही तक्रार किंवा हक्क नमूद आहेत का हे बारकाईने पाहावं. शहरातील मालमत्तेसाठी मागील ३० वर्षांची दस्तऐवज साखळी तपासणे सुरक्षित मानले जाते.

दुसरी समस्या म्हणजे बोजा आणि कर्ज तपासलं जात नाही

काही वेळा मालमत्ता बँकेकडे गहाण ठेवलेली असते. विक्रेता सांगतो की सगळं क्लिअर आहे, पण व्यवहारानंतर बँक नोटीस पाठवते. मग खरेदीदाराच्या लक्षात येतं की घर घेतलं, पण शांत झोप गेली.

एन्कम्ब्रन्स सर्टिफिकेट का महत्त्वाचं आहे

एन्कम्ब्रन्स सर्टिफिकेटमध्ये त्या मालमत्तेवर झालेले व्यवहार, गहाण, हक्क यांची माहिती दिसते. हे प्रमाणपत्र तपासल्याशिवाय मोठी रक्कम देणं म्हणजे डोळे बंद करून सही करणं होय.

हे पण वाचा:- जमिनीच्या वादात नकाशा (site plan) आणि प्रत्यक्ष मोजमाप यांना न्यायालय कितपत महत्व देते?

कृषी की बिगर कृषी जमीन

ही चूक अनेकदा होते. कृषी जमीन सर्वांना खरेदी करता येत नाही. नियम वेगळे असतात. बिगर कृषी परवानगी घेतलेली आहे का हे तपासणं आवश्यक आहे. प्लॉटिंग प्रकल्प असेल तर लेआउट मंजुरी आहे का हे पाहणं गरजेचं आहे.

तपासायची कागदपत्रे

• एन ए आदेश लागू असल्यास
• लेआउट मंजुरी पत्र
• स्थानिक प्राधिकरणाची परवानगी

बांधकामाशी संबंधित कागदपत्रे

फ्लॅट खरेदी करताना ब्रॉशरवर विश्वास ठेवू नका. नमुना फ्लॅट सुंदर असतोच. पण प्रश्न असा आहे की कागदावर मंजुरी आहे का.

तपासणी यादी

• बांधकाम परवानगी
• मंजूर नकाशा
• पूर्णता प्रमाणपत्र
• वापर परवाना
• प्रकल्प नोंदणी तपशील

जर बांधकाम मंजुरीशिवाय असेल तर पुढे कायदेशीर अडचणी येऊ शकतात.

प्रत्यक्ष जागेची पाहणी का आवश्यक आहे

कागदावर २००० स्क्वेअर फूट लिहिलेलं असतं, पण प्रत्यक्षात कुंपण आत सरकलेलं असतं. शेजाऱ्याचा जिना तुमच्या जागेत येत असतो. म्हणून प्रत्यक्ष जागा पाहणं आणि गरज असल्यास अधिकृत मोजमाप करून घेणं आवश्यक आहे.

वारस आणि कुटुंबीयांची संमती

जर मालमत्ता वारसाहक्काने मिळालेली असेल तर सर्व वारसांची नावे नोंदीत आहेत का हे पाहा. एखादा वारस नंतर हरकत घेतल्यास संपूर्ण व्यवहार अडकू शकतो.

कर आणि थकबाकी

मालमत्ता कर, वीज बिल, पाणी बिल थकित नाहीत याची खात्री करा. थकबाकीची जबाबदारी नवीन मालकावर येऊ शकते.

उदाहरण क्रमांक एक

एक व्यक्तीने गावातील जमीन खरेदी केली. विक्रेत्याचं नाव ७/१२ वर होतं. व्यवहार पूर्ण झाला. काही महिन्यांनी विक्रेत्याचा भाऊ पुढे आला आणि म्हणाला की जमीन वडिलोपार्जित आहे आणि त्याची संमती घेतलेली नाही. फेरफार नोंद पूर्ण झालेली नव्हती. प्रकरण न्यायालयात गेलं. खरेदीदाराला वर्षानुवर्षे खटला लढावा लागला. सुरुवातीला वारस दाखला आणि सर्व वारसांची लेखी संमती घेतली असती तर हा वाद टाळता आला असता.

उदाहरण क्रमांक दोन

शहरात फ्लॅट घेताना एका कुटुंबाने बांधकाम परवानगी तपासली नाही. बिल्डरने तोंडी खात्री दिली. काही वर्षांनी स्थानिक प्राधिकरणाने अनधिकृत मजल्याबाबत नोटीस दिली. फ्लॅट विकत घेताना मंजूर नकाशा आणि वापर परवाना तपासला असता तर ही अडचण आली नसती.

उपाय काय

पहिलं पाऊल म्हणजे अनुभवी वकीलाकडून कागदपत्रांची तपासणी करून घेणं. दुसरं म्हणजे व्यवहाराची नोंदणी अधिकृतपणे करणं. तिसरं म्हणजे संपूर्ण रक्कम देण्याआधी सर्व तपास पूर्ण करणं. चौथं म्हणजे प्रत्येक कागदाची प्रत स्वतःकडे सुरक्षित ठेवणं.

व्यवहार करताना लक्षात ठेवावयाच्या गोष्टी

• तोंडी आश्वासनावर विश्वास ठेवू नका
• प्रत्येक व्यवहार लेखी ठेवा
• अधिकृत नोंदणीशिवाय व्यवहार पूर्ण मानू नका
• घाईत निर्णय घेऊ नका

थोडा विनोदाने सांगायचं तर घर घेताना स्वयंपाकघराचा टाइल्सचा रंग तीन वेळा बघितला जातो, पण ७/१२ उतारा एकदाही नीट वाचला जात नाही. आणि नंतर लक्षात येतं की रंग बदलणं सोपं होतं, पण कागद बदलणं कठीण आहे.

तज्ज्ञ दृष्टिकोन

मालमत्ता व्यवहारात पारदर्शकता आणि दस्तऐवजांची साखळी स्पष्ट असणे हेच सर्वात मोठं संरक्षण आहे. व्यवहार जितका कागदावर मजबूत, तितकी भविष्यातील जोखीम कमी. भावनेत निर्णय घेणं टाळा. प्रत्येक कागद स्वतः समजून घ्या. न कळल्यास विचारण्यास संकोच करू नका.

अनुभव विभाग

माझ्या कामाच्या अनुभवात अनेक व्यवहार पाहिले आहेत. काही लोकांनी अत्यंत काळजीपूर्वक प्रत्येक कागद तपासून, मोजमाप करून, वारसांची संमती घेऊन व्यवहार केले. अशा व्यवहारांमध्ये पुढे कोणतीही अडचण आली नाही. उलट काही प्रकरणांमध्ये लोकांनी विश्वासावर सही केली. नंतर लहानशी चूक मोठा वाद बनली. एका प्रकरणात खरेदीदाराने फक्त एन्कम्ब्रन्स सर्टिफिकेट तपासलं नाही आणि बँकेचा गहाण हक्क पुढे आला. त्यानंतर त्याला दुप्पट ताण सहन करावा लागला. या सगळ्या अनुभवातून एक गोष्ट स्पष्ट होते की कागद तपासणं ही औपचारिकता नाही, ती स्वतःच्या भविष्यासाठी घेतलेली जबाबदारी आहे. व्यवहाराच्या दिवशी आनंद असतो, पण त्याआधीची तपासणीच त्या आनंदाला टिकवून ठेवते.

शेवटचा विचार

मालमत्ता खरेदी हा केवळ व्यवहार नाही, ती आयुष्याची पायाभरणी आहे. पायाभरणी मजबूत असेल तर घर सुरक्षित राहते. कागदपत्रे तपासणे, अधिकृत प्रक्रिया पूर्ण करणे आणि प्रत्येक गोष्ट लेखी ठेवणे ही तीन मूलभूत तत्त्वे पाळली तर भविष्यातील अनेक प्रश्न आधीच सुटतात. घाई करू नका, शंका मनात ठेवू नका, आणि निर्णय घेण्याआधी प्रत्येक कागद नीट वाचा. कारण एकदा सही झाली की मागे फिरणं कठीण असतं.